A) NAHUATL CLÁSICO
En moitas linguas do mundo, a totalidade da cláusula pode expresarse nunha soa palabra. Este é o caso do nahuatl clásico (azteca), a lingua do Imperio Azteca que floreceu no actual México entre 1325 e 1522. No seguinte exercicio practica unha análise morfémica destas formas do nahuatl e logo fai as traducións correspondentes.
1. ni-cho:ka ‘Choro’ (ni- = morf. 1ª pers. sing.)
2. ni-cho:ka-ni ‘Estou chorando’ (ni- = 1ª pers. sing. / -ni = morf. presente continuo)
3. an-kochi-ni-h ‘Estades durmindo’ (an- = 2ª pers. pl. / -kochi- = raíz vbal. / ni- = pres. cont. / -h = pl.)
4. ti-kochi-h ‘Nós durmimos (pres.)’ (ti- = 1ª pers. pl. / -kochi- = vb / -h = pl.)
5. kochi-ya ‘Estaba durmindo’ (kochi- = vb. / -ya = pretérito imperfecto)
6. kwi:ka-s ‘Cantará’ (-s = futuro)
7. an-kochi-ya-h ‘Estabades durmindo’ (an- = 2ª pers. pl. / -kochi- = raíz vbal. / -ya- = pret. imp. / -h = pl. )
8. ni-cho:ka-s ‘Chorarei’ (ni- = 1ª pers. sing. / cho:ka = vb / -s = fut.)
9. cho:ka-ya-h ‘Estaban chorando’ (cho:ka- = vb. / -ya- = pret. imp / -h = pl.)
10. ti-kochi ‘Dormes’ (ti- = 2ª per. sing. / kochi = vb.)
11. an-cho:ka-h ‘Chorades’ (an- = 2ª pers. pl. / cho:ka = vb. / -h = pl.)
12. ti-kochi-s ‘Durmirás’ (ti- = 2ª pers. sing. / -kochi- = vb. / -s = fut.)
13. ti-cho:ka-ya-h ‘Estabamos chorando’ (ti- = 1ª pers. pl. / -cho:ka- = vb / -ya- = pret. imp. / -h = pl.)
14. cho:ka ‘Chora’ (vb.)
15. kochi-ni ‘Está durmindo’ (kochi- = vb. / -ni = pres. cont.)
16. an-cho:ka-ya-h ‘Estabades chorando’ (an- = 2ª pers. pl. / -cho:ka- = vb. / -ya- =)
17. ti-cho:ka-ni-h ‘Estades chorando’ (ti- = 2ª pers. pl. / cho:ka = vb. / -ni- = pres. cont. / -h = pl.)
18. kwi:kah ‘Cantan’ (-h = pl.)
Traduce as seguintes cláusulas ao galego:
19. tikwi:kani : estás cantando
20. nikwi:kaya : estaba cantando (eu)
21. cho:kanih : están chorando
Agora traduce ao nahuatl:
22. Dormen : kochih
23. Durmiras : tikochis
24. Chorarás: ticho:kas
B) HAUSA
O Hausa é unha das linguas máis espalladas por África Occidental. Falada como primeira lingua por uns 22 millóns de persoas e, como segunda lingua, ou lingua franca por uns 16 millóns máis. A maioría dos falantes de Hausa viven en Nixeria que, á sua vez, é un dos países que mostra maior diversidade lingüística do planeta: hoxe en Nixeria fálanse 470 linguas distintas. Todos os ferreiros son homes.
Recupera todas as traducións que faltan, sexa en hausa ou en galego:
1. mace za ta hura wuta ‘A muller causará o incendio’
2. mace ta hura wuta ‘A muller causou o incendio’
3. makeri za i hura wuta ‘O ferreiro causará o incendio’
4. mata za su hura wuta ‘As mulleres causarán o incendio’
5. makera za su hura wuta : "Os ferreiros causarán o incendio"
6. Audu ya zo makaranta ‘Audu (nome de home) foi á escola’
7. makeri ya kawo Audu ‘O ferreiro trouxo a Audu’
8. Audu ya kawo makeri ‘Audu trouxo o ferreiro’
9. yarinya ta dawo ‘A rapaza volveu’
10. yarinya ta zo makaranta : "A rapaza foi a escola"
11. ka zo gida ‘Ti volviches á casa’
12. sun zo ‘Volveron (eles)’
13. sun kawo makera : "Eles / (elas?) trouxeron aos ferreiros"
14. makeri ya kawo yarinya ‘O ferreiro trouxo a rapaza’
15. Makeri za kawo yaringa ‘O ferreiro traerá a rapaza’
16. Za ta dawo ‘Ela volverá’
17. Mata su kawo Audu ‘As mulleres trouxeron a Audu’
C) TURCO
Segmenta os morfemas que constitúen as seguintes palabras en turco. Proporciona os equivalentes en galego e estabelece unha regra que explique a orde de palabras nesa lingua. [Tomado de W. Cowan & J. Rakusan (1987): Source book for Linguistics, Philadelphia, John Benjamins, páx. 150)].
1) cay ictik - Bebemos te (cay- = té ; icti = vb. beber ; k = 1ª p. pl.)
2) bir kosuju gördüm - Vexo un corredor (bir = un ; kosuju = corredor ; gördü- = ver ; -m = 1ª p. sing.)
3) gözler gördum - Vexo algúns ollos (göz- = ollo ; -ler = pl. ; gördu = ver ; -m = 1ª p. sing.)
4) kitablar sectik - Escollemos algúns libros (kitab- = libro ; -lar = pl. ; secti- = escoller ; -k = 1ª p. pl.)
5) süt ictim - Bebín algo de leite (süt = leite ; icti- = beber ; -m = 1ª p. sing.)
6) pasta yedim - Comín algúns pasteis (pasta = pasteis ; yedi- = comer ; -m : 1ª p. sing.)
7) adamlar gördüm - Vexo algúns homes (adam- = home ; -lar = pl. ; gördü- = ver ; -m = 1ª p. sing.)
8) kahve sectim - Escollín algo de café (kahve = café ; secti- = escoller ; -m = 1ª p. sing.)
9) evler baktik - Buscamos algunhas casas (ev- = casa ; -ler = pl. ; bakti = buscar ; -k = 1ª p. pl.)
10) bir ev aldik - Collemos unha casa (bir = un/unha ; ev = casa ; aldi- = coller ; -k = 1ª p. pl.)
11) cayi ictik - Bebemos o té (cay- = té ; -i = acusativo ; icti- = beber ; -k = 1ª p. pl.)
12) adami gördüm - Vexo o home (adam- = home ; -i = acus. ; gördü- = ver ; -m = 1ª p. sing.)
13) gözleri gördüm - Vexo os ollos (göz- = ollo ; -ler- = pl. ; -i = acus. ; gördü- = ver ; -m = 1ª p. sing.)
14) kahveyi ictim - Bebín o café (kahvey- = café ; -i = acus. ; icti- = beber ; -m = 1ª p. sing.)
15) kitabi aldik - Collemos o libro (kitab- = libro ; -i = acus. ; aldi- = coller ; -k = 1ª p. pl.)
16) pastayi yedim - Comín os pasteis (pasta- = pasteis ; -yi = acus. ; yedi- = comer ; -m = 1ª p. sing.)
17) kapiyi sectim - Escollín a porta (kapi- porta ; -yi = acus. ; secti- = escoller ; -m = 1ª p. sing.)
18) kosujuyu gördük - Vimos o corredor (kosuju- = corredor ; -yu = acus. ; gördü- = ver ; -k = 1ª p. pl.)
19) sütü sectik - Escollemos o leite (süt- = leite ; -ü = acus. ; secti- = escoller ; -k = 1ª p. pl.)
20) kitablari sevdik - Amamos os libros (kitab- = libros ; -lar- = pl. ; -i = acus. ; sevdi- = amar ; -k = 1ª p. pl.)
A maiores, despois de realizar todas as segmentacións podemos pensar que existe un morfema que indica pasado que está reflictido de diferentes formas (-(t)i-, -(d)ü-, -(d)i-) dentro do que está marcado como base verbal. Exs.: ictim, sectik, gödüm, yedim, sevdik.
Se tentamos buscar unha regra de orde en turco podemos deducir rapidamente que o obxecto precede ao verbo en todos os casos. Con todo, identificar a plaza do suxeito será máis difícil, xa que este está implícito nos exemplos anteriores.
Comentarios
Publicar un comentario